De herkomst en betekenis van de familienaam de Goede – Versie 2

De herkomst en betekenis van de familienaam de Goede houdt mij al bezig vanaf het moment dat op de lagere school bij de geschiedenisles de naam Philips de Goede voorbijkwam. Ik wist op dat moment nog niets over de vele vorsten die de achternaam de Goede droegen en ook de Hollandse graaf Willem de Goede was mij nog onbekend.

Graaf Willem de Goede

Graaf Willem de Goede

In de jaren vanaf 1970 heb ik veel gegevens verzameld over de verschillende families in Nederland en omliggende landen waardoor ik wat voorzichtige
conclusies kan trekken. Voor zover dit mogelijk is want het duiden van achternamen van voor de invoering van de Burgerlijke Stand blijft glad ijs.
Mijn bevindingen heb ik vastgelegd in bijgaand document waarvan ik nu de tweede versie publiceer:
Klik op  herkomst, betekenis en verspreiding van de familienaam de Goede (en varianten) .pdf )  

Ik heb daarbij voortgeborduurd op de resultaten van Mr. Arian de Goede, die al in de veertiger jaren van de 20e eeuw veel onderzoek heeft gedaan naar de familie de Goede.

In de nieuwe versie van dit document heb ik wat nieuwe inzichten opgenomen, met name de relatie tussen Goedemans en Goeden(s) en een mogelijk verband tussen de Midden-Limburgse Goeden-familie en de familie Goedens/Goedemans in Mechelen en Antwerpen.

Ik hoop dat toekomstige genealogische onderzoekers hier hun voordeel mee kunnen doen.

Familieportret: Gen V – 1 – Herman de Goede en Maria Anna (Maartje, Marijtje) van Eks (Ecks) (1793 – 1852)

Verborgen Verleden – de petite histoire van mijn eigen familie. In het pre-pc-tijdperk heb ik aardig wat gegevens verzameld. Mijn zolderarchief: Veel getypte velletjes en systeemkaarten, inmiddels slecht leesbare fotokopietjes en een paar ordners correspondentie. Anders dan nu moest je het archief in en kreeg je het stof van de eeuwen in de neusgaten. In 1984 ben ik gestopt om mijn carrière een beetje op gang te helpen. De laatste jaren ben ik er weer een beetje ingedoken. Ik beperk me tot ca 1880 en daarvoor. Vanaf 1880 geloof ik het wel. Dan worden het zulke grote aantallen (wij waren een katholieke familie) en de genealogische chaos van de moderne tijd daar heb ik geen trek in. Om mijn gegevens niet verloren te laten gaan maak ik zo af en toe van een gezin een complete levensloop.
Zo heb ik nu de (1e versie) van het verhaal van Herman de Goede en Maria Anna (Maartje, Marijtje) van Eks (Ecks) gereconstrueerd.

Herman en Marijtje leefden van 1793 tot 1853 in Beverwijk en Schoten (nu Haarlem Noord) en kregen in die periode 10 kinderen. Zij leefden in een tijd van grote veranderingen. Aanvankelijk ziet het er goed uit maar vrij snel wordt het oorlog en beginnen de problemen. Herman is van de laatste lichting 1813 van Napoleon en moet als soldaat naar Frankrijk. De meeste kinderen van Herman en Marijtje worden niet oud en de jongste zoon overlijdt als 17-jarige in het Eerste Gesticht van Veenhuizen. .

Het gezin van Herman en Marijtje heeft het – net als de meeste andere mensen van de lagere klassen in Nederland en Europa – (lees het overgrote deel van het volk) in die tijd – heel moeilijk gehad. Grote armoede, veel ziektes en men werd niet oud.

Bekijk dit familieportret door op deze link te klikken
http://www.wimdegoede-genealogie.nl/…/Gen%20%E2%80%93%20V%E…

b_coppens_935

De herkomst en betekenis van de familienaam de Goede (en varianten)

De herkomst en betekenis van de familienaam de Goede houdt mij al bezig vanaf het moment dat ik op de lagere school bij de geschiedenisles kennis nam van Philips de Goede.
philip_the_good

In zijn portret meende ik toch wel overeenkomsten met mijn familie te herkennen :=)).

De allereerste dag dat ik het archief in Haarlem bezocht – ergens in 1971 – kwam ik er achter dat het allemaal anders was. Mijn achternaam “de Goede” was de Hollandse versie van het Limburgse “Goeden”. Geen afstamming van Philips de Goede dus. Maar wel genoeg “stof” om in de archieven verder te zoeken.

In de jaren daarna heb ik veel gegevens verzameld waardoor ik wat voorzichtige
conclusies kan trekken. Voor zover dit mogelijk is want het duiden van achternamen van voor de invoering van de Burgerlijke Stand blijft glad ijs.

Pas bij bij de invoering van de Burgerlijke Stand (1811 in grootste deel van Nederland, 1796 in Limburg) is de achternaam vastgezet.
Voor die tijd kon de naam afhankelijk van plaats, omstandigheden en dialekt variëren.

In 1947 heeft Mr.Arian de Goede al veel onderzoeken gedaan naar de familie de Goede.
In dit document   herkomst, betekenis en verspreiding van de familienaam de Goede (en varianten) .pdf      heb ik mijn bevindingen aan de zijne toegevoegd.

Ik hoop dat toekomstige genealogische onderzoekers hier hun voordeel mee kunnen doen.

 

Of klik hierop:
herkomst, betekenis en verspreiding van de familienaam de Goede (en varianten) .pdf

dsc04694 dsc04696 dsc04698

Het Wilhelm Degode – Haus in Oldenburg – Nedersaksen met
Wim de Goede

Over decadentie en idemniteit

Op 6 februari 1763 trouwde “Harmanus Dirkszn Goeden, Jongman, geboore te Heel bij Roermonde, met Geertruijd van Wunnik, Jongedochter, geboore te Bennebroek en beide woonende in de Breesaap onder Velsen” aldus de inschrijving in het trouwregister van de R.K. Kerk in Velsen.

DTB velsen Huwelijk 6 febr 1763 hermanus en geertruijd DETAIL

Hij was niet alleen mijn voorvader langs mannelijke lijn, maar ook, in de huidige termen, een economische gelukszoeker.
In West Nederland – zeg maar Holland – was in de 17e en 18e eeuw veel vraag naar arbeiders. Seizoenarbeiders en dagloners wel te verstaan, lage lonen, harde omstandigheden, geen gezeur. Zelfs als ze katholiek waren waren ze welkom. De Republiek was tolerant. Mits ze geen aanstoot gaven en integreerden. Hoewel immigranten dat vaak pragmatisch oplosten. Ze werden gewoon protestant als dat moest. In het geval van de katholieke Harmanus en Geertruijd was er geen probleem. Zij woonden in de Breesaap, een katholiek buurtschap in Velsen 1.

In Kennemerland waren veel linnenblekerijen – vanwege het schone duinwater – en die trokken veel arbeiders aan vanuit o.a. het Land van Weert (textielarbeiders) en het land van Horn. En dus ook vanuit de nabije regio Roermond 2. Familienamen als van Buggenum, Geerling, van Roermond, Geeven (= Geuen), van Deursen ea verraden de achtergrond.3

Maar anders dan nu was het wel zo dat de ontvangende plaats, Velsen in dit geval, een waarborg vroeg, van de plaats van herkomst, het dorp Heel dus. Harmanus moest een zgn “Akte van idemniteit” overleggen. Een akte – gezegeld en al – waarin het bestuur van Heel beloofde dat als de immigrant tot “onverhoopte decadentie zoude coomen te vervallen”, de immigrant “te sullen terugneemen aan haere gemeene taefel” en deze – met “de sijnder kinderen te sullen alimenteeren”. Oftewel “als je decadent (armlastig) wordt dan ga je met je kinderen terug naar de plaats van herkomst”. De plaats van herkomst stond dus borg voor het onderhoud van de migrant. En dat was niet zo vreemd omdat halverwege de 18e eeuw grote delen van de bevolking (vooral in de winter) werd bedeeld. En daar werden de plaatselijke besturen van diaconieën of armenkamers niet vrolijk van 4. Hoe strikt deze regeling werd gehandhaafd weet ik trouwens niet. Ook toen was Holland een polderland.

Men was pragmatisch, de sterfte was hoog, de gaatjes in de agrarische sector moesten worden opgevuld en de immigranten (kenden en) hielpen elkaar.  

Harmanus en Geetruijd en kinderen zijn in Velsen en Kennemerland blijven wonen. Zij waren arm maar niet armlastig? Maar daarover later.

Bij mijn bezoek aan het Gemeente Archief van Velsen in 1979 trof ik de zwaar beschadigde akte van idemniteit aan die Harmanus heeft overlegd aan het gemeentebestuur van Velsen. Gedateerd 11 Juni 1763 en bezegeld door de “Secretarius Juratus dictionis” der Vrijheerlijkheid Heel.

Tsja, om zo’n reisdocumentje te zien, gehavend en al, dat doet je toch wat.

De archivaris van Velsen beloofde toen het document te zullen laten restaureren maar ik weet niet of dat ook gebeurd is.

Akte van idemniteit 2 juni 1763 Heel

Akte van idemniteit 11 juni 1763 Heel

1Het huis van de vroedvrouw – J.Morren – HGMK nr 39

2Geschiedenis van de beide Limburgen – deel 2, Prof. Dr. W.Jappe Alberts

3http://www.smeels.nl/Parenteel%20A-G/Parenteel%20van%20Deursen%20(2)/deursen.htm

4NGV http://www.ngv.nl/Artikelen/homepage.php?action=ListItem&site=NGV&frams=y&ident=80

Goede katholieken uit Midden-Limburg

Uit mijn archief kan ik veel onderwerpen opduiken die geschikt zijn voor een genealogisch weblog. Vooral over de familie de Goede/Goeden. Omdat ik daar nu eenmaal de meeste gegevens van heb. Maar ook over andere families in mijn kwartieren weet ik wel een en ander. o.a. Pepping, Velzeboer, Dekker, Adema.

Maar eerst maar even De Goede. Een familie van (tot plm 1980) overwegend Goede Rooms-Katholieken. Maar over welke familie hebben we het dan? Het stikt van de de Goede’s die trouwens onderling niet verwant zijn.

Van alle de Goede-families zijn er maar een twee die rooms-katholiek waren. Alle andere families zijn van oorsprong hervormd, protestant of joods.

De katholieken: Er is een familie de Goede die oorspronkelijk uit Noord-Brabant (Heusden e.o.) komt. Deze familie heeft zich in de 18e eeuw deels in de Zijpe gevestigd. De andere familie – waartoe ik behoor – komt uit Heel bij Roermond. Een aantal van de Goeden’s, (Gooden’s of Goden’s) woont nog in Limburg of Duitsland (Krefeld e.o.).

Zijtakken van deze Limburgse stam hebben zich in de Leiden (de Goede), Velsen (de Goede) en Haarlem (Goeden) gevestigd. Niet helemaal toevallig trokken zij naar de duinstreek en de geestgronden. Er woonden daar veel katholieken. De inwoners van de Breesaap bijvoorbeeld – nu Tata-Steel en Noordzeekanaal – stonden bekend om hun katholieke groepsdenken. Een doorn in het oog van de protestante Velser-elite! 1. Steile katholieken tegenover steile protestanten. En het was o.a. daar waar Herman Goeden als boerenknecht (dagloner) werkte nadat hij zich in 1760 in Velsen vestigde.
Een verband tussen de R.K. familie de Goede uit Heusden (NB) en de Goeden’s van Heel heb ik niet kunnen aantonen maar is niet uitgesloten.

Ik denk dat de roots van de Goeden-familie uit Heel ergens in de driehoek TrierMönchengladbach en Roermond gezocht moeten worden. Maar daarover later.

1Het huis van de vroedvrouw – J.Morren – HGMK nr 39

Hieronder heb ik een overzicht opgenomen van de stamboom met de belangrijkste takken – voor zover mij bekend.


STAMBOOM

De generaties zijn genummerd met Romeinse cijfers I t/m X
vanaf de oudst bekende stamvader.
Deze nummering zal ik in mijn volgende blogs ook gaan aanhouden en uitbreiden.

DE LIMBURGS – HOLLANDSE FAMILIE
GOEDEN, DE GOEDE, GOODEN
– Beperkte stamreeks – Begrenzte Ahnentafel –
Aanvullingen en oude familiefoto’s zijn zeer welkom
– Ergänzungen und alte Familienbilder sind sehr willkommen!

GOEDEN
Deutschland

DE GOEDE
Zuid-Holland

GOEDEN GOODEN GODEN
Limburg

DE GOEDE
Noord-Holland

GOEDEN
Noord-Holland

Nederweert
Tilburg
Traar (Duitsland)
Anrath
Krefeld-Uerdingen

Leiden
Oegstgeest
Zoeterwoude
Hazerswoude
Den Haag

Generatie
&
indicatie periode geboorte

Heel
Meijel
Roggel
Schijndelen
Tegelen
Grathem

Beverwijk
Alkmaar
Egmond Bloemendaal Haarlem
Wijk aan Zee

Haarlem

Veel nakomelingen

Veel nakomelingen

 

Gen X
1950-1990

Veel nakomelingen

 



Veel nakomelingen
oa auteur weblog Wim de Goede
wim2

Unter anderem

Heinrich Goeden

o.a.

Petrus Johannes de Goede
x
Josina P.D. Bosselaar

Gen IX
1920-1960

o.a.

Theo Gooden
x
Henny Kempen

o.a.

Jan de Goede
x

Lien Pepping

u.a.

Heinrich Goeden
x
Hanni ….

o.a.
Petrus Johannes de Goede
x
Magdalina van ’t Sant

Gen VIII
1890-1930

o.a.
Joseph (Jo) Antoon Willem Gooden
x
Milly Scherbowsky

o.a.
Piet de Goede x
Alie Velzeboer

u.a.
Peter Hubert Goeden
x
Gertrud Catharina Ropertz

o.a.
Petrus Johannes de Goede
x
Jannetje van den Beek

Gen VII
18601900

o.a.

Jan Willem Gooden
x

Mien Veltmans

o.a.
Jan de Goede
x

Aat Adema

o.a.
Johannes Hubertus Goden (Goeden)
x
Maria Magdalena Reinders

o.a.
Adrianus de Goede

x

Catharina van Houten

Gen VI
18301870

o.a.
Gerard Renier Goden
x
Anna Maria Janssen

o.a.
Christiaan
de Goede
x
Cornelia van Son

Pas in 19e eeuw naar Haarlem gekomen, daardoor relatief
kleine tak

o.a.
Jacques Goeden x
Petronella Beelen

o.a.
Petrus de Goede x
Elisabeth Ramakers

Gen V
18001840

o.a.

Jan (Jean ) Goeden (Gooden)
x
Maria Aldegondis Linssen

o.a.
Jan de Goede
x
Jansje Bloodshooft

o.a.
Jan Goeden
x
Helena Maria Nooijen

o.a.
Caspar

de Goede

x

Grietje Verbeek

Gen IV
17701810

o.a.

Rut Goeden (Goden)

x

Helena Huskens

o.a.

Dirk (Theodorus)

de Goede

x

Maria Steijgers

o.a.

Dirk (Theodorus) Goeden

x

Catharina Snijders

o.a.

Ary (Arnold) Goeden

(de Goede)

x

Anna Maria Leerenveld

Gen III
1730-1780

o.a.
Jan Goeden (Goden)

x

Johanna Verlinden

o.a.

Hermanus Goeden

(de Goede)

x

Geertruijd Maartens

van Wunnik

Gen II
1700-1750

o.a.

Dirk (Theodorus) Goeden

x

Anna van Deur

Gen I
1670-1720

Hermanus (Hermen) Goeden (Goijden)

x

Petronella Geerlincx

Heel, St Stephanuskerk, waar de Goeden-familie ter kerke ging

Heel, St Stephanuskerk, waar de Goeden-familie ter kerke ging

1 Het huis van de vroedvrouw – J.Morren – HGMK nr 39